ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRESłownik pojęć
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


POJĘCIA POLSKIE
# A Ą B C Ć D E Ę F G H I J K L Ł M N Ń O Ó P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
Inflacja
jest utrzymującym się przez dłuższy czas procesem wzrostu cen w gospodarce narodowej, połączonym z utratą wartości pieniądza. Występuje wówczas wzrost podaży pieniądza i szybkości jego obiegu oraz ucieczki od danej waluty do innych wartości pieniężnych i rzeczo-wych. Jeżeli procesom inflacyjnym towarzyszy stagnacja gospodarcza, to mówi się o stagflacji, natomiast w przypadku wystąpienia recesji gospodarczej - o slumpflacji. W zależności od poziomu stopy inflacji rozróżniamy: - Inflację pełzającą (do kilku procent w skali rocznej) - nie powodującą zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych, poddającą się kontroli. - Inflację kroczącą (z reguły do kilkunastu procent rocznie) - gdy oczekiwania inflacyjne wywołują określone zachowania podmiotów gospodarczych wzmagające ten proces, przy czym zaczyna się ona wymykać kontroli. - Inflację galopującą (powyżej 20%) - powodującą narastające zakłócenia w przebiegu procesów gospodarczych, osłabienie systemów motywacyjnych, a w rezultacie zahamowanie wzrostu gospodarczego. - Hiperinflację - gdy natężenie procesów inflacyjnych uniemożliwia racjonalne gospodarowanie z powodu niemożności prowadzenia rachunku ekonomicznego, planowania działań gospodarczych, nieskuteczności systemów motywacyjnych, co prowadzi do anarchizacji życia społecznego. Ze względu na przyczyny powstawania inflację dzieli się na: - Inflację popytową - jest ona wynikiem nadmiernej ilości pieniądza w obiegu. Nazywa się ją także inflacją pieniężną. Jej źródłem mogą być nadmierne wydatki państwa, nie znajdujące pokrycia w dochodach (inflacja budżetowa), nadmierna kreacja pieniądza kredytowego (inflacja kredytowa) lub nadmierny w stosunku do wzrostu produkcji wzrost płac (inflacja płacowa). - Inflację kosztową - jest ona związana ze wzrostem kosztów produkcji. Poziom inflacji mierzy się tempem zmian cen. Służą do tego następujące wskaźniki: - Indeks cen towarów i usług konsumpcyjnych CPI (Consumer Price Index) - wskaźnik CPI oparty jest na ustalonej przez Główny Urząd Statystyczny strukturze rzeczywistych wydatków gospodarstw domowych o charakterystyce konsumpcyjnej. Informuje o łącznych zmianach cen dóbr i usług w sferze konsumpcyjnej. Jest on wyliczany i publikowany przez GUS, niezależnie od NBP. W skład CPI w Polsce wchodzą także ceny podlegające wahaniom sezonowym lub wahaniom ustalonym przez państwo. - Indeks cen producentów PPI (Producer Price Index) - jest to wskaźnik zmiany cen produkcji przemysłowej. Wzrost tego wskaźnika jest pierwszym sygnałem pojawienia się inflacji. - Indeks przyszłej inflacji - informuje o przyszłych tendencjach inflacyjnych w gospodarce. Jego średni stopień wyprzedzenia w stosunku do CPI wynosi 3 miesiące. Nie uwzględnia on, podobnie jak inflacja bazowa, krótkookresowych szoków popytowych i podażowych, koncentrując się na głównym trendzie inflacyjnym. - Inflacja bazowa - obrazuje długookresowy trend kształtowania się wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, będącego miarą inflacji. Ilustruje ona kształtowanie się zmian cen po wyeliminowaniu wahań o charakterze sezonowym oraz wahań powstałych wskutek przejściowych szoków podażowych. W porównaniu ze wskaźnikiem CPI indeksy bazowe charakteryzują się bardziej wyrównanym przebiegiem. W związku z tym wskaźniki te mogą być użytecznym narzędziem analitycznym służącym do badania zjawisk inflacyjnych. Wysokość inflacji bazowej pozwala również na określenie zakresu faktycznego wpływu polityki monetarnej na kształtowanie się cen konsumpcyjnych. Wskaźniki te są wykorzystywane w Narodowym Banku Polskim do badań i prac analitycznych, ale, podobnie jak w wielu bankach centralnych na świecie, nie stanowią alternatywy dla wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych publikowanego przez powołane do tego urzędy statystyczne. Ponadto zgodnie z przyjętym w "Średniookresowej strategii polityki pieniężnej na lata 1999-2003" sposobem realizacji polityki Bezpośredniego Celu Inflacyjnego, Rada Polityki Pieniężnej bierze pod uwagę każdą dostępną informację o czynnikach zagrażających wykonaniu przyjętego na dany rok celu inflacyjnego. Wyróżnia się dwie grupy metod liczenia inflacji bazowej. Pierwsza z nich obejmuje metody mechaniczne, czyli oczyszczenie wskaźnika CPI z pewnych jednostkowych cen towarów i usług konsumpcyjnych, druga grupa metod obejmuje zbiór technik statystycznych. Metody mechaniczne - najbardziej popularną metodą obliczania inflacji bazowej jest metoda polegająca na wyłączeniu pewnych elementarnych wskaźników cen z ogólnego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI). W celu obliczenia alternatywnego wskaźnika inflacji, rzeczywiste wagi wyłączanych elementów zastępowane są przez zero. W ten sposób eliminujemy ich wpływ na ogólny wskaźnik cen. Generalną zasadą tej metody jest wyłączanie tych wskaźników, które charakteryzują się silnymi zaburzeniami (sezonowymi lub podażowymi) lub z innych powodów nie są reprezentatywne (np. nie są kształtowane przez rynek). W ten sposób konstruowane są następujące miary inflacji bazowej: - Inflacja bazowa po wyłączeniu cen kontrolowanych - wskaźnik ten powstaje poprzez wyeliminowanie tych cen, które nie są kształtowane przez mechanizmy rynkowe, lecz podlegają różnego rodzaju regulacjom i w związku z tym rozkład tych cen może nie odzwierciedlać rzeczywistych tendencji inflacyjnych. Wadą takiego postępowania jest jego arbitralny charakter. Wśród cen kontrolowanych znajdują się ceny, których znaczną część stanowi podatek akcyzowy (paliwa, napoje alkoholowe), na które ustalane są górne limity wzrostu lub podlegają innym regulacjom (energia elektryczna) oraz, których ceny ustalane przez samorządy (komunikacja miejska). Obecnie ze wskaźnika CPI wyłączane są napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe, nośniki energii, paliwo, usługi transportowe, pocztowe i telekomunikacyjne oraz różnego rodzaju ubezpieczenia, a ich udział stanowi ok. 25% ogólnego wskaźnika cen. - Inflacja bazowa po wyłączeniu cen o największej zmienności - w przypadku liczenia inflacji bazowej po wyłączeniu cen o największej zmienności stosuje się wartość odchylenia standardowego poszczególnych wskaźników cen towarów i usług, na podstawie którego została wyznaczona wartość graniczna, powyżej której dany wskaźnik ceny uznano za zmienny. Grupy te zostały wyłączone z ogólnego wskaźnika cen (ich wagi zastąpiono przez zero). Powstały w ten sposób indeks jest oczyszczony z wpływu cen najbardziej zaburzonych, tzn. tych, których ceny charakteryzują się bardzo silną sezonowością lub też tych, których ceny podlegały zmianom o charakterze szokowym lub cyklicznym. Są to: znaczna część owoców i warzyw, opłaty za użytkowanie mieszkania, energia elektryczna, a także niektóre usługi pocztowe i telekomunikacyjne. Udział cen o największej zmienności stanowi obecnie 15,5% ogólnego wskaźnika cen, a po dołączeniu do tej grupy także cen paliw, udział wzrasta do ok. 18%. - Inflacja "netto" - wskaźnik inflacji "netto" powstał wskutek wyeliminowania całej grupy żywności oraz paliw (co w sumie stanowi ok. 33% wskaźnika CPI).

ŹRÓDŁA

Przy tworzeniu słownika korzystaliśmy z:

  • Słowniczka rynku energii elektrycznej, którego współtwórcą był Pan: Jan Buczkowski - Prezes Giełdy Energii SA
  • Słownika regulacji i regulatora (www.ure.gov.pl)
  • Słownika energetycznego na stronie ZE Gorzów S.A.



cire
©2002-2017
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE